Baintear suas le 660,000 carr den bhóthar gach lá le siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht sna cúig Cheantar Cathrach is mó in Éirinn.
Léiríodh i mórshuirbhé go dtacaíonn tromlach na gcónaitheoirí ar fud na 5 Cheantar Cathrach in Éirinn le níos mó infheistíochta i siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht.
Is beagnach €3 billiún an tairbhe eacnamaíoch bhliantúil a bhaineann le siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht sna cúig Cheantar Cathrach gach bliain.
D’fhoilsigh an tÚdarás Náisiúnta Iompair inniu torthaí an tsuirbhé is mó riamh ar shiúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht in Éirinn ina léiríodh go mbaintear suas le 660,000 carr den bhóthar gach lá sna cúig Cheantar Cathrach is mó in Éirinn de bharr daoine a shiúlann, a rothghluaiseann nó a rothaíonn le haghaidh turais neamhfhóillíochta nuair a d’fhéadfadh carr a bheith in úsáid acu.
Tá an measúnú is fairsinge ar shiúlóid, rothghluaiseacht agus rothaíocht in Éirinn ar fáil san Innéacs Siúil agus Rothaíochta – tagraíonn rothghluaiseacht d’úsáid áiseanna soghluaisteachta rothaí. Arna sheachadadh i gcomhar le húdaráis áitiúla, an tÚdarás Iompair Náisiúnta agus an carthanas iompair inbhuanaithe Iontaobhas Siúil Rothghluais Rothaigh, clúdaíonn an tInnéacs Ceantair Chathrach Bhaile Átha Cliath, Chorcaí, na Gaillimhe, Luimnigh/na Sionainne, agus Phort Láirge, arb ionann iad agus 42% de dhaonra an stáit. Tá tuarascálacha a foilsíodh inniu curtha le chéile freisin ag 17 réigiún cathrach eile sa Ríocht Aontaithe, lena n-áirítear Learpholl, Manchain, agus Glaschú.
Walking and Cycling Index 2025 – National Transport
Leagadh béim sa suirbhé ar na leibhéil rannpháirtíochta siúil, rothghluaiseachta agus rothaíochta i ngach Ceantar Cathrach sa stát, agus tá léirithe leis na figiúirí, arís eile, an chaoi a bhfuil na céadta mílte daoine ag déanamh turais laethúla ar bhealach níos sláintiúla, níos inbhuanaithe.
Tá líon na gcónaitheoirí fásta a bhíonn ag siúl nó ag rothghluaiseacht cúig huaire ar a laghad sa tseachtain idir 70% i gCeantar Cathrach Bhaile Átha Cliath agus 45% i gCeantar Cathrach Phort Láirge. Tá líon na ndaoine a bhíonn ag rothaíocht uair sa tseachtain ar a laghad idir 25% i mBaile Átha Cliath agus 12% i bPort Láirge.
Léiríodh sa suirbhé freisin go bhfuil ardleibhéal tacaíochta ann do níos mó caiteachas rialtais ar shiúl agus rothghluaiseacht, idir 78% i gCeantar Cathrach Phort Láirge agus 64% i gCeantar Cathrach Luimnigh agus na Sionainne. Luadh leibhéal tacaíochta comhchosúil do chaiteachas breise ar rothaíocht freisin, idir 74% i bPort Láirge agus 54% i gceantar Luimnigh agus na Sionainne.
Léiríodh sa suirbhé go bhfuil fonn leanúnach ar chónaitheoirí siúl nó rothghluaiseacht níos mó amach anseo, idir 52% i gCorcaigh agus 41% i gceantar Luimnigh agus na Sionainne, agus fonn ar chónaitheoirí rothaíocht níos mó, idir 38% i gCorcaigh agus i nGaillimh agus 27% i gceantar Luimnigh agus na Sionainne.
Is beagnach €3 billiún an tairbhe eacnamaíoch bhliantúil a bhaineann daoine aonair agus an tsochaí as siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht gach bliain sna cúig Cheantar Cathrach. Tá samhail in úsáid san Innéacs Siúil agus Rothaíochta chun na costais agus na sochair a bhaineann le tiomáint, siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht a thuiscint, agus áirítear leis na hionchuir am taistil, costais oibriúcháin feithiclí, tairbhí sláinte, cáilíocht aeir agus cánachas. I dtéarmaí sláinte amháin, cuireann daoine a shiúlann agus a rothaíonn inár gCeantair Chathrach bac ar 5,874 riocht sláinte tromchúiseach fadtéarmach san iomlán, agus meastar gurb é €75 milliún an choigilt costais don FSS, arb ionann é agus 1,300,000 coinne Dochtúirí Teaghlaigh.
Fuarthas amach sa tuarascáil freisin gur shábháil siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht 120,000 tonna d’astaíochtaí gás ceaptha teasa san iomlán ar fud na 5 Cheantar Cathrach, arb ionann é agus 1,500,000 eitilt ó Bhaile Átha Cliath go Londain.
Ar fud 5 Cheantar Cathrach na hÉireann, thug cónaitheoirí freagraí comhchosúla maidir le cad a chabhródh leo siúl nó rothghluaiseacht níos mó – dromchlaí cosáin níos fearr lena n-áirítear colbhaí íslithe ag pointí trasnaithe, níos lú carranna páirceáilte ar chosáin, agus pointí trasnaithe níos minice a bhfuil amanna feithimh laghdaithe acu agus áiteanna níos deise feadh na sráideanna le stopadh agus le scíth a ligean. Thug cónaitheoirí freagraí comhchosúla freisin maidir leis an méid a chabhródh leo rothaíocht níos mó – feabhsuithe bonneagair amhail cosáin saor ó thrácht trí pháirceanna nó glasbhealaí, bealaí rothaíochta comharthaíochta feadh sráideanna níos ciúine, agus raonta rothaíochta feadh bóithre atá scartha go fisiciúil ó thrácht agus ó choisithe. Bhí tacaíocht láidir ann freisin ar fud na tíre do rianta rothaíochta a thógáil atá scartha go fisiciúil ó thrácht agus ó choisithe fiú nuair a chiallaíonn sé sin níos lú spáis do thrácht, idir 86% i bPort Láirge agus 69% i gceantar Luimnigh agus na Sionainne.
Gach lá, déanann cónaitheoirí a d’fhéadfadh carr a úsáid suas le 510,000 turas siúil, rothghluaiseachta agus rothaíochta fillte neamhfhóillíochta gach lá i gCeantar Cathrach Bhaile Átha Cliath.
Rothaíonn 12% de chónaitheoirí fásta i gCeantar Cathrach Bhaile Átha Cliath 5 lá nó níos mó sa tseachtain ar a laghad, suas ó 8% in 2023.
Tá cónaitheoirí níos sine ag cloí leis an taisteal gníomhach – siúlann nó rothghluaiseann 62% de chónaitheoirí atá 66 bliain d’aois agus níos sine 5 lá sa tseachtain ar a laghad, agus rothaíonn 12% de chónaitheoirí atá 66 bliain d’aois nó níos sine uair sa tseachtain ar a laghad
Cruthaíonn cónaitheoirí a shiúlann, a rothghluaiseann agus a rothaíonn sochar eacnamaíoch bliantúil de €415.9 milliún do dhaoine aonair agus do Cheantar Cathrach Chorcaí.
Fuarthas amach in Innéacs Siúil agus Rothaíochta Chorcaí go raibh méadú suntasach ar na mná a bhí ag siúl, agus dúirt 69% de mhná go siúlann siad nó go rothghluaiseann siad 5 lá nó níos mó sa tseachtain, suas ó 52% in 2023. Rothaíonn 9% de chónaitheoirí fásta atá 66 bliain d’aois nó os a chionn uair sa tseachtain ar a laghad, suas ó 5% in 2023.
Sábhálann siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht i gCeantar Cathrach Chorcaí 13,000 tonna d’astaíochtaí gás ceaptha teasa i gCorcaigh gach bliain, rud atá coibhéiseach le thart ar 130,000 cónaitheoir a bheith ag eitilt ó Aerfort Chorcaí go Aerfort Heathrow Londan.
Tá 64% de chónaitheoirí cheantar cathrach Luimnigh agus na Sionainne i bhfabhar infheistíocht bhreise i siúl agus rothghluaiseacht, agus tá 54% i bhfabhar infheistíocht bhreise sa rothaíocht.
De bharr siúil, rothghluaiseachta, agus rothaíochta i gceantar cathrach Luimnigh agus na Sionainne, cuirtear cosc ar 325 riocht sláinte fadtéarmach gach bliain ar luach thart ar €4.1m, rud atá coibhéiseach le costas os cionn 68,000 coinne Dochtúirí Teaghlaigh.
Tá méadú tagtha ar líon na ndaoine óga idir 16-25 bliain d’aois i gCeantar Cathrach Luimnigh agus na Sionainne a rothaíonn uair sa tseachtain ar a laghad go 33%, suas ó 27% in 2023.
Tá léirithe in Innéacs Siúil agus Rothaíochta Cheantar Cathrach na Gaillimhe go siúlann nó go rothaíonn 67% de na cónaitheoirí cúig huaire sa tseachtain ar a laghad, suas ó 60% in 2023. Léiríodh sa suirbhé freisin go rothaíonn 1 as gach 5 (21%) de chónaitheoirí fásta uair sa tseachtain ar a laghad.
Tá tacaíocht láidir (82%) i measc chónaitheoirí na Gaillimhe do rianta rothaíochta a thógáil atá scartha go fisiciúil ó thrácht agus ó choisithe, fiú sa chás go gciallaíonn sé sin níos lú spáis do thrácht eile.
Tá sochar eacnamaíoch glan de €1.67 ann do gach ciliméadar a rothaítear in ionad a thiomáintear agus €1.19 de shochar eacnamaíoch glan do gach ciliméadar a shiúltar in ionad a thiomáintear i gCeantar Cathrach na Gaillimhe.
I gCeantar Cathrach Phort Láirge, tá léirithe sa suirbhé go bhfuil 78% de chónaitheoirí i bhfabhar infheistíocht bhreise i siúl agus i rothghluaiseacht, suas ó 68% in 2023, agus go bhfuil 74% de chónaitheoirí i bhfabhar infheistíocht bhreise sa rothaíocht, suas ó 63% in 2023.
Tá níos mó ná leath de chónaitheoirí fásta i gCeantar Cathrach Phort Láirge ag iarraidh siúl nó rothghluaiseacht níos mó, agus tá an tríú cuid díobh ag iarraidh rothaíocht níos mó.
Gach lá, baintear suas le 15,000 carr de bhóithre Limistéar Cathrach Phort Láirge de thairbhe daoine a bheith ag roghnú shiúl na gcos, áis siúil nó rothair thar an gcarr ar thurais neamhfhóillíochta. Dá mbeadh na carranna sin go léir i dtranglam tráchta, bheadh 70 km de scuaine ann.
Ag fáiltiú dó roimh fhoilsiú an Innéacs Siúil agus Rothaíochta, Dúirt an tAire Iompair Darragh O’Brien: “Tá ríméad orm go bhfuil torthaí maithe ar infheistíocht shuntasach an Rialtais, i dtaisteal gníomhach, os cionn €1 billiún ó 2021. Is cinnte go dtuairiscítear borradh faoi líon na ndaoine amuigh ag siúl agus ag rothaíocht inár gceantair uirbeacha i ngach ceann de na cúig chathair sna tuarascálacha is déanaí sin.
Beidh buntáistí suntasacha ag baint leis sin, ní amháin do shláinte agus folláine an duine aonair, agus don phobal níos leithne freisin trí laghduithe i leibhéil phlódaithe agus in astaíochtaí iompair. Ba mhaith liom moladh a thabhairt don Iontaobhas Siúil Rotha Rothaíochta agus an t-Údarás Náisiúnta Iompair dá n-obair shuntasach i dtiomsú na dtuarascálacha sin. Tá mé ag tnúth le níos mó daoine a fheiceáil ag roghnú chun siúl agus rothaíocht mar chuid dá dturais chun na hoibre.”
Dúirt an tAire Stáit sa Roinn Iompair, Seán Canney: “Is léiriú soiléir iad na torthaí dearfacha a fheiceann muid ó thuarascálacha Innéacs Siúil agus Rothaíochta 2025 ar thábhacht ár n-infheistíochta i dtaisteal gníomhach. Ní amháin go bhfeiceann muid borradh faoi líon na ndaoine atá ag siúl agus ag rothaíocht i ngrúpaí spriocdhírithe amhail mná agus daoine óga, ach feiceann muid go bhfuil daoine ag iarraidh taisteal gníomhach a úsáid níos mó. Ní mór dúinn leanúint ar aghaidh chun líonraí bhonneagar siúil agus rothaíochta atá inbhuanaithe, sábháilte agus nasctha a bhunú chun daoine a spreagadh gan an carr príobháideach a úsáid nuair is féidir.”
Dúirt Anne Shaw, POF an Údaráis Náisiúnta Iompair: “Soláthraítear an tInnéacs Siúil agus Rothaíochta don ÚNI agus dár gcomhpháirtithe údaráis áitiúla léargais luachmhara ar conas a thaistealaíonn daoine inár gcúig Cheantar Uirbeach agus cad atá ag teastáil uathu chun siúl agus rothaíocht a dhéanamh níos sábháilte, níos éasca agus níos mealltaí.
Tá sé thar a bheith spreagúil leibhéil tacaíochta chomh láidir seo do níos mó infheistíochta i siúl agus rothaíocht. Úsáidfidh muid na sonraí seo lenár n-obair a threorú ag muid ag leanúint de bheith ag soláthar bonneagar siúil agus rothaíochta, bealaí níos sábháilte chun na scoile agus líonraí taistil gníomhaigh a nascann tithe daoine lena n-obair, scoil agus conláistí áitiúla.”
Dúirt Xavier Brice, POF Iontaobhas Siúil Rothghluais Rothaigh: “Tá béim leagtha san innéacs ar na sochair fhairsinge a bhaineann le siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht sa saol laethúil agus inár mbailte agus inár gcathracha. Ciallaíonn turais níos gníomhaí daoine níos sláintiúla, sráideanna níos sábháilte agus níos glaine, agus níos lú tráchta do chách.
Ní tharlaíonn an t-athrú sin de thaisme. Éilíonn sé bealaí sábháilte, fáilteacha agus inrochtana a thugann muinín do dhaoine taisteal go gníomhach. Le tacaíocht láidir ón bpobal do bhonneagar níos fearr, tá pobail ar fud na hÉireann réidh. Táimid bródúil as dul i gcomhpháirtíocht leis an Údarás Iompair Náisiúnta agus le húdaráis áitiúla chun cabhrú le siúl, rothghluaiseacht agus rothaíocht a dhéanamh mar rogha nádúrtha do thurais laethúla.”
